جسمانیت خدای تعالی

از جمله مطالبی که وهابیت به آن معتقد است، جسمانی بودن خدای تعالی است. در اینجا به چند نمونه اشاره خواهیم کرد:

 خداوند، صورت، دست و چشم دارد:

ابن تیمیه از رهبران وهابیت در کتاب فتاوى الکبرى  می نویسد: «وَجُمْلَةُ قَوْلِنَا : أَنَّا نُقِرُّ بِاَللَّهِ… وَأَنَّ لَهُ وَجْهاً کَمَا قَالَ : ﴿وَیَبْقَى وَجْهُ رَبِّک ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکْرَامِ﴾ وَأَنَّ لَهُ یدَیْنِ کَمَا قَالَ : ﴿بَلْ یَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ﴾ وَقَالَ: ﴿لِمَا خَلَقْتُ بِیَدَیَّ﴾ وَأَنَّ لَهُ عَیْنَیْنِ بِلَا کَیْفٍ کَمَا قَالَ : ﴿تَجْرِی بِأَعْیُنِنَا… ﴾»

اما اعتقاد ما این است که ما اقرار به خدا داریم…و این که خداوند صورت و وجه دارد به دلیل آیۀ ﴿وَیَبْقَى وَجْهُ رَبِّک ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکْرَامِ ) و نیز خدا دو دست دارد به دلیل آیۀ ﴿بَلْ یَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ﴾ و ﴿لِمَا خَلَقْتُ بِیَدَیَّ﴾ و خدا دو چشم دارد به دلیل آیۀ ﴿تَجْرِی بِأَعْیُنِنَا… ﴾.[۱]

ظاهر شدن بعضی از اعضای خدا، برای ترساندن بندگان

و در ج ۶، ص ۴۱۳ می‌نویسد:

«وَقَدْ ذَکَرَ الْقَاضِی أَبُو یَعْلَى فِی کِتَابِ أَبْطَالِ التَّأْوِیلَاتِ لِأَخْبَارِ الصِّفَاتِ مَا رَوَاهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنِی أَبِی حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِیرَةِ الْخَوْلَانِیُّ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِیُّ حَدَّثَنِی یَحْیَى بْنُ أَبِی کَثِیرٍ عَنْ عِکْرِمَةَ قَالَ : إنَّ اللَّهَ إذَا أَرَادَ أَنْ یُخَوِّفَ عِبَادَهُ أَبْدَى عَنْ بَعْضِهِ إلَى الْأَرْضِ فَعِنْدَ ذَلِکَ تُزَلْزَلُ ،… ثُمَّ قَالَ أَمَّا قَوْلُهُ أَبْدَى عَنْ بَعْضِهِ فَهُوَ عَلَى ظَاهِرِهِ …»[۲]

احمد بن حنبل از عکرمه روایت می کند که خداوند هر گاه بخواهد بندگانش را بترساند بعضی از اجزائش را بر زمین آشکار می نماید پس در این هنگام در زمین زلزله ایجاد می شود…

سپس می گوید اما منظور از جملۀ «أَبْدَى عَنْ بَعْضِهِ» ظاهر کلام است. [یعنی خداوند واقعا جزئی از خودش را به زمین می فرستد].

خدا، و نزول او به آسمان دنیا

و در کتاب مجموعة الفتاوى، می‌نویسد:

«یَنْزِلُ [اللَّه]کُلَّ لَیْلَةٍ إلَى سَمَاءِ الدُّنْیَا کَیْفَ شَاءَ : فَیَقُولُ : هَلْ مِنْ دَاعٍ فَأَسْتَجِیبَ لَهُ ؟ هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ فَأَغْفِرَ لَهُ ؟ هَلْ مِنْ تَائِبٍ فَأَتُوبَ عَلَیْهِ ؟ حَتَّى یَطْلُعَ الْفَجْرُ.»

خدای تعالی هر شب به هر کیفیت و شکلی که بخواهد به آسمان دنیا می آید و می گوید: آیا کسی می خواهد من دعایش را مستجاب کنم و توبه اش را قبول کنم تا این که صبح می شود که در این هنگام به جایگاه خود بر می گردد. [۳]

و در تایید این اعتقاد باطل می‌گوید:

«هَذَا مَذْهَبُ أَئِمَّةِ الْعِلْمِ وَأَصْحَابِ الْحَدِیثِ وَالْأَثَرِ وَأَهْلِ السُّنَّةِ الْمَعْرُوفِینَ بِهَا وَهُوَ مَذْهَبُ أَحْمَد بْنِ حَنْبَلٍ وَإِسْحَاقَ بْنِ رَاهَوَیْه والحمیدی وَغَیْرِهِمْ . کَانَ قَوْلُهُمْ : إنَّ اللَّهَ یَنْزِلُ کُلَّ لَیْلَةٍ إلَى السَّمَاءِ الدُّنْیَا کَیْفَ شَاءَ وَکَمَا شَاءَ.»

مذهب ابن حنبل و ابن راهویه این است که خدا در هر شبی با همین جسم به آسمان دنیا می آید.[۴]

 خدا، و نحوۀ ظهور او در قیامت:

و در فتاوى الکبرى می‌نویسد:

«وَأَنَّهُ سُبْحَانَهُ اسْتَوَى إلَى السَّمَاءِ وَهِیَ دُخَانٌ ، وَأَنَّهُ سُبْحَانَهُ یَأْتِی فِی ظُلَلٍ مِنْ الْغَمَامِ وَالْمَلَائِکَةِ ، کَمَا قَالَ : ﴿وَجَاءَ رَبُّک وَالْمَلَکُ صَفّاً صَفّاً﴾.

خدا به صورت جسم در سایه‌ای از ابر با ملائکه می آید به دلیل این آیه: «خدا و ملائکه صف در صف می آیند».[۵]

و در کتاب مجموعة الفتاوى خویش می‌نویسد:

«وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ سَمِیعٌ بَصِیرٌ عَلِیمٌ خَبِیرٌ یَتَکَلَّمُ وَیَرْضَى وَیَسْخَطُ وَیَضْحَکُ وَیَعْجَبُ وَیَتَجَلَّى لِعِبَادِهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ ضَاحِکاً»[۶]

خدا نیز همانند بشر می خندد و تعجب می کند و در روز قیامت در حالی که می خندد برای بندگانش تجلی می نماید

کرسی ای که در روز قیامت بر آن می‌نشیند

همچنین در ج ۵، ص ۶۰٫ اینگونه می‌نویسد:

«…وَکُرْسِیُّهُ جِسْمٌ وَالْأَرْضُونَ السَّبْعُ وَالسَّمَوَاتُ السَّبْعُ عِنْدَ الْکُرْسِیِّ کَحَلْقَةِ فِی أَرْضٍ فَلَاةٍ ؛ وَلَیْسَ کُرْسِیُّهُ عِلْمُهُ کَمَا قَالَتْ الْجَهْمِیَّة ؛ بَلْ یُوضَعُ کُرْسِیُّهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ لِفَصْلِ الْقَضَاءِ بَیْنَ خَلْقِهِ…»[۷]

منظور خداوند از کرسی، در قرآن، علم خدا نیست بلکه کرسی جسمی است که در روز قیامت آن را در بین مخلوقات خدا قرار می دهند و خداوند روی آن نشسته و حسابرسی می نماید.

  ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ   [1]. فتاوى الکبرى، ابن تیمیة، ج ۶، ص ۴۳۸ – ۴۳۹ و ص ۶۵۵ – ۶۵۶٫ [۲]. فتاوى الکبرى، ابن تیمیة،  ج ۶، ص ۴۱۳٫ [۳]. مجموعة الفتاوى، ابن تیمیه، ج ۵، ص ۶۱ و ج ۶، ص ۱۷۴٫ [۴] . مجموعة الفتاوى، ابن تیمیة، ج ۵، ص ۳۹۳٫ و همچنین اعتقاد به نزول خدا بر زمین در دیگر منابع اهل سنت ذکر شده است از جمله: دلائل النبوة ، بیهقی، ج ۶، ص ۲۹۴؛ شرح صحیح مسلم، نووی، ج ۹، ص ۱۱۷؛ تفسیر رازی، فخر رازی، ج ۲۵، ص ۳۴؛ مجموعة الفتاوى، ابن تیمیة، ج ۲۷، ص ۱۲۹ و ج ۵، ص ۳۷۴(اختلاف کم)؛ سیر أعلام النبلاء، ذهبی، ج ۸، ص ۲۰۸؛ کنز العمال، متقی هندی، ج ۸، ص ۱۶۴٫ [۵]. فتاوى الکبرى، ابن تیمیة، ج ۵، ص ۴۶٫ [۶]. مجموعة الفتاوى، ابن تیمیه، ج ۵، ص ۶۱ و ج ۶، ص ۱۷۴٫ [۷] . مجموعة الفتاوى، ابن تیمیة، ج ۵، ص ۶۰٫

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *